Son güncelleme: Ekim 2026.
SQL Server lisansı, Microsoft ürünleri içinde hesabı en çok karıştırılan lisanstır. Aynı sunucu için bir firma iki paket, başka bir firma altı paket alır ve ikisi de haklı olabilir; fark işlemci yapısında, sanal makine kullanımında ve kullanıcı sayısındadır. Bu rehberde Per Core (çekirdek başına) ve Server + CAL modellerini, Microsoft’un minimum çekirdek kurallarını, gerçek sunucu yapılarıyla örnek hesapları ve SQL Server 2025 Standard ile Express sınırlarını anlatıyoruz.
Kısa cevap: Per Core modelinde sunucudaki tüm fiziksel çekirdekler lisanslanır; her fiziksel işlemci için en az 4 çekirdek lisansı gerekir ve lisanslar 2 çekirdeklik paketlerle satılır. Sanal makinede en az 4 sanal çekirdek lisanslanır. Server + CAL modeli yalnız Standard sürümde vardır: bir sunucu lisansı ve erişen her kullanıcı ya da cihaz için bir CAL.
SQL Server lisans modelleri nelerdir?
SQL Server iki modelle lisanslanır: işlemci çekirdeğine göre Per Core ve sunucu lisansı ile erişim lisansının birleşimi olan Server + CAL. Enterprise sürüm yalnız Per Core ile lisanslanır; Standard sürümde iki model de seçilebilir.
| Özellik | Per Core (çekirdek başına) | Server + CAL |
|---|---|---|
| Neye göre sayılır? | Fiziksel ya da sanal çekirdek sayısı | Sunucu sayısı ve erişen kullanıcı ya da cihaz sayısı |
| Hangi sürümler? | Standard ve Enterprise | Yalnız Standard |
| CAL gerekir mi? | Hayır, kullanıcı sayısı sınırsızdır | Evet, her kullanıcı ya da cihaz için |
| Minimum | İşlemci başına 4 çekirdek, sanal makine başına 4 çekirdek | Sunucu başına 1 sunucu lisansı |
| En uygun durum | Kullanıcısı çok ya da sayılamayan sistemler, web uygulamaları | Kullanıcı sayısı az ve belli olan iç sistemler |
Per Core modelinde çekirdek nasıl sayılır?
Fiziksel bir sunucuda, sunucudaki tüm fiziksel çekirdekler lisanslanır ve her fiziksel işlemci için en az 4 çekirdek lisansı alınır. SQL Server çekirdek lisansları 2 çekirdeklik paketler halinde satılır; bu yüzden 4 çekirdeklik minimum, iki adet 2 çekirdek paketine karşılık gelir.
Fiziksel sunucuda sayılan şey fiziksel çekirdektir; Hyper-Threading ile görünen mantıksal işlemciler fiziksel lisans hesabına eklenmez. Per Core modelinde kullanıcı ya da cihaz için ayrıca CAL alınmaz; sisteme kaç kişinin bağlandığı lisans sayısını değiştirmez.
Hesabın formülü şudur:
- Her fiziksel işlemcinin çekirdek sayısını bulun. Bir işlemci 4’ten az çekirdekliyse onu 4 sayın.
- Tüm işlemcilerin değerlerini toplayın; bu, gereken çekirdek lisansı sayısıdır.
- Toplamı 2’ye bölün; sonuç alınacak 2 çekirdek paketi sayısıdır.
Per Core örnek hesaplar
Aşağıdaki tablo, küçük ve orta ölçekli işletmelerde en sık görülen sunucu yapılarının lisans hesabını gösterir.
| Sunucu yapısı | Hesap | Çekirdek lisansı | 2 çekirdek paketi |
|---|---|---|---|
| 1 işlemci, 8 fiziksel çekirdek | 8 çekirdek, minimumun üzerinde | 8 | 4 |
| 2 işlemci, her biri 6 çekirdek | 6 + 6, her işlemci minimumun üzerinde | 12 | 6 |
| 1 işlemci, 2 fiziksel çekirdek | İşlemci başına minimum 4 uygulanır | 4 | 2 |
| 2 işlemci, her biri 2 çekirdek | 4 + 4, her işlemciye minimum uygulanır | 8 | 4 |
| 4 sanal çekirdekli sanal makine (VM bazında) | 4 sanal çekirdek, VM minimumuna eşit | 4 | 2 |
| 2 sanal çekirdekli sanal makine (VM bazında) | VM başına minimum 4 uygulanır | 4 | 2 |
İki işlemcili ve her biri iki çekirdekli sunucu örneği önemlidir: toplam çekirdek dört olsa da minimum her işlemci için ayrı uygulandığından sekiz çekirdek lisansı gerekir. Eski ya da düşük çekirdekli çift işlemcili sunucularda en sık yapılan hesap hatası bu noktada ortaya çıkar.
Sanal makinede SQL Server nasıl lisanslanır?
Sanal makineyi tek başına lisanslamak için o makinenin sanal çekirdekleri sayılır ve sanal makine başına en az 4 çekirdek lisansı alınır. Microsoft’un kuralına göre bu model yalnız Yazılım Güvencesi (Software Assurance) olan lisanslarda ya da abonelik lisanslarında kullanılabilir. Bir sanal çekirdek birden fazla donanım iş parçacığına eşleniyorsa her iş parçacığı da lisanslanır.
Yazılım Güvencesi olmayan kalıcı Per Core lisanslarda kural farklıdır: Standard sürüm, fiziksel sunucunun çekirdekleri lisanslandığında yalnız fiziksel işletim sistemi ortamında çalıştırılabilir. Kalıcı lisansla sanal makinede Standard çalıştırmak istiyorsanız en net yol Server + CAL modelidir; her sunucu lisansı, tek bir fiziksel ya da sanal işletim sistemi ortamında SQL Server çalıştırma hakkı verir. Lisansı satın almadan önce sunucunuzun fiziksel mi sanal mı olduğunu ve lisansın Yazılım Güvencesi içerip içermediğini netleştirin.
Server + CAL modeli nasıl hesaplanır?
Server + CAL modelinde her sunucu için bir sunucu lisansı ve SQL Server’a erişen her kullanıcı ya da cihaz için bir CAL alınır. Bu model yalnız Standard sürümde vardır. CAL ihtiyacı doğrudan ve dolaylı erişimi kapsar: kullanıcı veritabanına bir muhasebe programı, web arayüzü ya da ara katman üzerinden bağlansa da CAL gerekir. Microsoft’un çoğullama kuralına göre bağlantıları tek bir hesapta toplamak, havuzlamak ya da ara sunucudan geçirmek gereken CAL sayısını azaltmaz.
| Senaryo | Sunucu lisansı | CAL | Not |
|---|---|---|---|
| 15 kişilik ofis, ERP veritabanı tek sunucuda | 1 | 15 User CAL | Kullanıcı birden çok cihazdan bağlanıyorsa User CAL uygundur |
| Depoda 6 el terminali, 20 vardiyalı personel | 1 | 6 Device CAL | Cihaz sayısı kişi sayısından az olduğu için Device CAL avantajlıdır |
| Ayrı bir sanal makinede raporlama veritabanı | 1 (o sanal ortam için) | Aynı kullanıcılar için mevcut CAL’ler | Her sunucu lisansı bir işletim sistemi ortamını kapsar |
Kullanıcı sayısı arttıkça Server + CAL maliyeti CAL adedine bağlı olarak yükselir; belirli bir kullanıcı sayısının üzerinde Per Core daha ekonomik hale gelir. İnternete açık bir web uygulaması gibi kullanıcıların sayılamadığı sistemlerde her kullanıcı için CAL almak mümkün olmadığından pratikte tek yol Per Core lisanstır.
SQL Server 2025 Standard ve Express sınırları nelerdir?
SQL Server 2025 Standard tek bir örnekte 4 soket ya da 32 çekirdekten hangisi küçükse onu ve tampon havuzu için 256 GB belleği kullanır. Express sürüm ücretsizdir ve SQL Server 2025 ile veritabanı boyutu sınırı 50 GB’a çıkmıştır.
| Sınır | Enterprise | Standard 2025 | Express 2025 |
|---|---|---|---|
| İşlem kapasitesi (tek örnek) | İşletim sistemi üst sınırı | 4 soket veya 32 çekirdekten küçüğü | 1 soket veya 4 çekirdekten küçüğü |
| Tampon havuzu belleği | İşletim sistemi üst sınırı | 256 GB | 1.410 MB |
| Azami veritabanı boyutu | 524 PB | 524 PB | 50 GB |
| Lisans | Per Core | Per Core veya Server + CAL | Ücretsiz |
SQL Server 2022 ve önceki sürümlerde Standard’ın işlem sınırı 4 soket ya da 24 çekirdekti; 2025 ile bu sınır 32 çekirdeğe çıktı. Standard’ın lisanslanabilen işlem kapasitesi de 32 çekirdekle sınırlıdır. Express ile Standard ve Enterprise arasındaki işlev farklarını SQL Server Express, Standard ve Enterprise farkı rehberinde ayrıntılı ele aldık.
Hangi SQL Server sürümünü seçmeliyim?
Yeni bir kurulumda destek süresi en uzun olan güncel sürümü seçmek, lisansı yıllarca yenileme derdinden kurtarır. Microsoft’un açıkladığı destek bitiş tarihleri şöyledir: SQL Server 2016’nın desteği 14 Temmuz 2026’da bitti; SQL Server 2017 12 Ekim 2027’de, SQL Server 2019 8 Ocak 2030’da, SQL Server 2022 ise 11 Ocak 2033’te destek dışı kalacak.
- Veritabanı 50 GB’ın altında ve yük hafifse: SQL Server 2025 Express ile başlayabilirsiniz.
- Kullanıcı sayısı az ve belliyse: Standard, Server + CAL modeli.
- Kullanıcı çok, sayılamıyor ya da web uygulaması varsa: Standard, Per Core.
- 32 çekirdekten fazla işlem gücü, gelişmiş yüksek erişilebilirlik ya da Yazılım Güvencesiyle sınırsız sanallaştırma gerekiyorsa: Enterprise.
SQL Server ve Windows Server lisanslarını Yazılımpro’nun SQL Server ve Windows Server kategorisinde bulabilirsiniz. Lisanslar kalıcıdır, e-postayla teslim edilir ve her siparişe fatura düzenlenir. SQL Server’ın üzerinde çalıştığı Windows Server için ayrıca Windows Server CAL gerektiğini unutmayın; ayrıntılar Windows Server, SQL Server ve RDS CAL farkı yazısında.
Sık sorulan sorular
Tek işlemcili 8 çekirdekli sunucu için kaç SQL Server lisansı gerekir?
Per Core modelinde 8 çekirdek lisansı gerekir; lisanslar 2 çekirdeklik paketlerle satıldığı için bu, 4 adet 2 çekirdek paketi demektir.
2 çekirdekli bir sunucu için 2 çekirdek lisansı yeterli olur mu?
Hayır, Microsoft her fiziksel işlemci için en az 4 çekirdek lisansı ister; 2 çekirdekli işlemcide de 4 çekirdek lisansı, yani 2 paket alınır.
Per Core lisansta kullanıcılar için ayrıca CAL alınır mı?
Hayır, Per Core modelinde CAL gerekmez ve sunucuya bağlanan kullanıcı ya da cihaz sayısı sınırsızdır.
Enterprise sürüm Server + CAL ile alınabilir mi?
Hayır, Server + CAL modeli yalnız SQL Server Standard sürümünde sunulur; Enterprise sürüm çekirdek başına lisanslanır.
SQL Server 2025 Express veritabanı sınırı kaç GB?
SQL Server 2025 Express’te veritabanı başına azami boyut 50 GB’tır; önceki Express sürümlerinde bu sınır 10 GB idi.
Sanal makinedeki SQL Server için kaç çekirdek lisansı gerekir?
Sanal makine bazında lisanslamada sanal çekirdek sayısı kadar, en az 4 çekirdek lisansı gerekir ve bu model Yazılım Güvencesi ya da abonelik lisansı ister.
İlgili rehber: RDS CAL kaç adet gerekir?